Wczesne formowanie pojęć jest oparte na doświadczeniach konkretnych

Później wiele pojęć dziecka opiera się na przeżyciach pośrednich, dostarczanych przez lekturę, filmy, wykłady itp. Na przykład po zobaczeniu wielbłądów, dziecko może na podstawie obrazków i opisów wytworzyć sobie takie pojęcie lamy: „Zwierzę Ameryki Południowej podobne do wielbłąda” (Havighurst, 1953). Pojęcia bardziej znane w danym środowisku przyswaja sobie dziecko wcześniej, mniej znane później. Również pojęcia wiążące się z doświadczeniami dziecka, na przykład chmury, latanie samolotów, powstawanie baniek na wodzie, przyswajane są wcześniej niż pojęcia odnoszące się do przedmiotów lub sytuacji mniej znanych, jak działanie serca i mięśni, znaczenie grawitacji, pochodzenie geologiczne gór i jezior (Oakes, 1947).

Badania pojęć dziecka, dotyczących zarówno różnych organów wewnętrznych, na przykład płuc, żołądka itp., jak ich działania, wykazały, że nie było korelacji dodatniej pomiędzy wiekiem inteligencji i wiekiem chronologicznym dziecka a tymi pojęciami. Istniała natomiast wyraźna korelacja między tymi pojęciami dziecka a poziomem wiadomości jego rodziców. Wysoki stopień korelacji był również między badanymi pojęciami a tym, czego dziecko nauczyło się w szkole o funkcjonowaniu tych narządów (Nagy, 1953a). Podobnie pojęcia dziecka, dotyczące urodzin, mają duży stopień korelacji z ilością i rodzajem wyjaśnień związanych ze sprawami seksualnymi, jakie dziecko otrzymało w domu i w szkole. Na przykład dzieci węgierskie, które są mniej pouczane o sprawach seksualnych niż dzieci amerykańskie lub brytyjskie, mają o urodzeniu bardziej nierealne pojęcia. Okazało się, że dzieci uczęszczające do szkół, w których zagadnienia seksualne nie były poruszane, posiadały mniejszą ilość pojęć dotyczących urodzenia i te ich pojęcia były mniej ścisłe niż pojęcia dzieci uczęszczających do szkół, w których te sprawy były omawiane (Nagy, 1953).

Wpływ różnych możliwości uczenia się na rozwój pojęć dziecka zależy również od pojęć różnych klas społecznych. Niektóre pojęcia są powszechne w pewnej kulturze, jak czas, przestrzeń, liczby. Inne, przeciwnie, są właściwe pewnej klasie społecznej, jak na przykład „niania”, „służąca” lub „podróż”. Te ostatnie pojęcia są w dużym stpniu zdeterminowane przez grupę społeczno-ekonomiczną, do której należy rodzina dziecka (Havighurst, 1955). Jakie pojęcia dziecko wytworzy sobie i jakie znaczenie będzie kojarzyło z tymi pojęciami, zależy to w znacznym stopniu od okazji poznawania danych zjawisk czy faktów. Różnice w doświadczeniach są więc głównie przyczyną różnic w pojęciach dzieci (Deutsche, 1937: Ordan, 1945: Oakes, 1947: Havighurst, 1953, Nagy, 1953, 1953a).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>