Wartości moralne u dzieci

W miarę jak dziecko wytwarza sobie ogólne zasady tego, co jest pożądane, stosowne i właściwe, a co jest niepożądane i złe, wymaga się od dziecka, aby stosowało te zasady przy rozważaniu problemów postępowania i przy podejmowaniu decyzji, jak ma się zachować. Na kształtowanie się pojęć ogólnych duży wpływ wywierają wartości moralne ludzi, z którymi dziecko przebywa (Edwards, 1949). Te wartości stają się częścią ogólnych pojęć moralnych dziecka, a zmieniają się w miarę jak dziecko dojrzewa lub jak przebywa z osobami, których wartości moralne różnią się od wartości moralnych jego rodziców (Havighurst i Taba, 1949: Hawkes, 1952: Havighurst, 1953: Dukes, 1955). Gdy dziecko ma dwanaście lat, jego wartości moralne powinny zacząć wykazywać większą stałość niż dawniej (Havighurst, 1953).

Pojęcia dobra i dobrego zachowania się zmieniają się u dziecka w zależności od tego, czy wiążą się z nagrodą bezpośrednią, odkładaną, czy obiecaną w dalekiej przyszłości. W miarę rozwoju dziecka ważniejsza staje się dla niego ocena wydana przez rówieśnika niż przez dorosłego i w rezultacie „dobre” dla niego jest to, co jego rówieśnicy uważają za dobre (Wolfenstein, 1950). Pomimo różnic zachodzących w wartościach u dzieci i u dorosłych i mimo różnic indywidualnych pod tym względem, występujących u osób będących w tym samym wieku, dziecko stopniowo przyjmuje wartości człowieka dorosłego i koordynuje je ze swoimi pojęciami moralnymi (Edvards, 1949).

Samooceny. Dziecko uczy się oceniać swoje własne zachowanie jako „dobre” lub „zle”, w zależności od konsekwencji swoich czynów. Jeżeli wychowywane było konsekwentnie, uczy się oceniać pewien czyn jako „zły”, ponieważ po spełnieniu tego czynu zawsze następowała taka lub inna kara. Inny czyn jest oceniany jako „dobry”, ponieważ towarzyszyła mu zawsze pochwała lub inna forma społecznego uznania. Gdy jest starsze, musi nauczyć się oceniać swoje zachowanie z punktu widzenia dobra społecznego, niezależnie od korzyści osobistych. Musi myśleć o tym, jak grupa osądzi jego postępowanie, a nie jakie wynikną z tego konsekwencje. Na przykład w wieku „band” opowiadania o bandzie rodzicom lub nauczycielom może sprawić dziecku chwilową satysfakcję, ponieważ to zwraca na niego uwagę. Wkrótce jednak orientuje się, że członkowie jego grupy patrzą na to niechętnie, i dlatego postępowanie takie staje się w pojęciu dziecka postępowaniem „złym”.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>