Rozwój postępowania moralnego

Małe dziecko wiele lat uczy się postępowania, które jest przyjęte przez grupę społeczną. Postępowania takiego może się ono nauczyć drogą nagrody i kary, nieświadomego naśladowania oraz myślenia refleksyjnego (Havighurst i Taba, 1949). Ogólnym celem wychowania w karności jest nauczenie dziecka tego, co jest właściwe, i dopilnowanie, aby postępowało tak, jak tego oczekuje od niego społeczeństwo. Jeżeli postępuje się wobec dziecka właściwie, konsekwentnie, zgodnie z zasadami etycznymi, a nie w sposób przypadkowy, to wcześniej czy później staną się one przyzwyczajeniem. Kiedy postępowanie w sposób społecznie pożądany związane jest z takimi przyjemnościami, jak pochwała, aprobata społeczna i nagroda, dziecko szybciej niż w innych okolicznościach uczy się etycznego postępowania.

Samo nauczanie tego, co jest dobre, a co złe, dziecku nie wystarcza. W rezultacie takiego uczenia może ono posiadać szeroki zasób pojęć moralnych, lecz nie zawsze zastosuje swoją wiedzę moralną, gdy zetknie się z konkretnymi doświadczeniami życia codziennego, dlatego więc należy kierować rozwojem przyzwyczajeń dziecka. Dziecko może wiedzieć na przykład, że aby uniknąć kary za wykroczenie, nie należy oszukiwać w szkole, zabierać matce pieniędzy z portfelu lub kłamać, lecz jego wiedza ogranicza się do pojęć abstrakcyjnych i można przewidzieć, że dopóty nie zastosuje jej do właściwych sytuacji, dopóki nie dojdzie do odpowiedniego wieku, w którym będzie umiało już samo dostrzec powiązanie pomiędzy pojęciem a właściwą sytuacją.

Badania uczciwości wykazały, że małe dzieci muszą uczyć się postępowania moralnego we właściwych sytuacjach i nie można od nich wymagać, aby zastosowały abstrakcyjne pojęcia moralne, takie jak „ideały”, „wzory”, do odpowiednich sytuacji. Nie można oczekiwać od dziecka, że swoją wiedzę o postępowaniu właściwym i niewłaściwym zastosuje w nowej sytuacji, niepodobnej do tych, w których dziecko już kiedyś się znalazło. Tylko w przypadku podobieństwa tych sytuacji dziecko dostrzega związek między sytuacją nową a starą. Rozwój postępowania moralnego polega więc na przyswajaniu sobie zwyczajów, które będą stosowane tylko w sytuacjach podobnych (Hartshorne i May, 1927, 1928).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>