Rozwój pojęć moralnych – ciąg dalszy

Ogólne pojęcia moralne. Początkowo pojęcia są szczegółowe i odnoszą się do właściwych sytuacji, w których zostały poznane. Gdy zdolność zrozumienia przez dziecko stosunków powiększa się, jego pojęcia tak dobra, jak i zła uogólniają się. Gdy dziecko umie już rozpoznać w różnych sytuacjach element wspólny, potrafi stopniowo zrozumieć pojęcia ogólne. W tym celu dziecko musi osobiście przeżywać rzeczywiste, realne sytuacje. Dziecko nie zrozumie takich ogólnych pojęć moralnych, które są tylko wyuczone i nie powiązane z realnymi jego przeżyciami, i nie mają one dla niego żadnego znaczenia.

Rozumienie pojęć moralnych wiąże się ściśle z ogólną dojrzałością i inteligencją dziecka. Do dziewiątego roku życia pojęcia dziecka są raczej szczegółowe i konkretne niż abstrakcyjne i ogólne. Wyrażane są w słowach określających bezpośrednie osobiste powiązanie, jak na przykład nieposłuszeństwo wobec matki lub skaleczenie kota. Po dziewiątym roku życia pojęcia stają się bardziej ogólne, wyrażane na przykład w ten sposób: kradzież jest zla, a więc złą rzeczą jest ukraść piłkę (Macaulay i Watkins, 1926). Dziecko przedszkolne nie jest jeszcze zdolne do oderwanego myślenia i w rezultacie, kiedy definiuje określenie „dobre zachowanie się”, robi to określając poszczególne czyny, takie jak: „posłuszeństwo wobec matki” lub „pomaganie matce”, podczas gdy o „złym zachowaniu się” mówi, że polega na niespełnianiu życzeń matki lub pa mówieniu brzydkich słów (Radke, 1946).

Jedna z największych trudności, jakie napotyka dziecko w przyswajaniu sobie zasad moralnych, pochodzi z faktu, że obowiązujące sposoby zachowania często zmieniają się zależnie od sytuacji, a różnice między sytuacjami są niekiedy zbyt subtelne dla dziecka, żeby mogło je zrozumieć. Dziecku trudno zrozumieć na przykład, dlaczego złą rzeczą jest wziąć w sklepie ciastko z pudelka, jeżeli wolno to robić w domu. Dziecko nie może również zrozumieć, dlaczego źle jest wziąć pieniądze, które położono na jego ławce, a wszystko jest w porządku, gdy wydaje pieniądze ze swojego portfelu. Dowodzi ono, że w obydwóch wypadkach pieniądze są jego.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>