Powszechne formy przewinień – ciąg dalszy

Nieuczciwość w innych formach niż kłamstwo pojawia się w latach przedszkolnych, lecz bardziej wyraźna staje się w późnym dzieciństwie. Dzieci uczą się, na podstawie doświadczeń własnych i swoich przyjaciół, dróg i sposobów oszukiwania innych, zwłaszcza rodziców i nauczycieli. Symulują chorobę, aby uniknąć jakiegoś nieprzyjemnego zadania: ukrywają zniszczone niechcąco przedmioty łub twierdzą, że to zrobił ktoś inny: udają, że nie znają przepisów, które złamały: oszukują w pracy szkolnej lub w sporcie: kradną. Wszystkie te formy nieuczciwości spotyka się w okresie dzieciństwa i niewiele jest dzieci całkowicie wolnych od nich,

U dzieci starszych jedną z najbardziej powszechnych form nieuczciwości jest oszukiwanie w szkole. Częstość oszukiwania zależy od sytuacji, jednak chłopcy przejawiają więcej skłonności do oszukiwania niż dziewczynki. Dzieci o niższym poziomie inteligencji oszukują więcej niż dzieci o wyższym. Ponieważ stopnie są ważniejsze dla dzieci starszych niż dla młodszych, nic więc dziwnego, że oszukiwanie wzmaga się wraz z wiekiem dziecka. Dziecko, które dobrze odrabia zadania szkolne, ma mniej pokus, żeby oszukiwać, niż to dziecko, którego zadania szkolne są gorsze. Dzieci z bogatszych grup społeczno-ekonomicznych oszukują mniej niż dzieci ze środowisk uboższych (Hartshorne i May, 1928: Gross, 1946: Beller, 1949: Ausubel, 1951). W okresie dojrzewania pojęcia uczciwości są już dobrze ustalone (Havighurst i Taba, 1949).

Postawa dziecka wobec uczciwości obejmuje pojęcia o prawach własności. Dziecko wcześnie uczy się, że złą rzeczą jest kraść lub używać cudzej własności bez wiedzy i zgody właściciela. Jednakże ocena wielkości przestępstwa takiego, jak kradzieży, jest w różnym wieku różna (Havighurst i Taba, 1949). Proszono chłopców z klas od pierwszej do dwunastej, aby ocenili 20 przewinień’ według ich wagi. Przekonano się, że ich stosunek do różnych przewinień zmieniał się w miarę przybywania lat. Poniżej przewinienia te są przedstawione tak, jak dzieci z wyższych klas uważały je za najpoważniejsze, następnie te, które przestały być uważane za poważne, i te, których znaczenie się, nie zmieniło. Przestępstwa uważane za poważne:

– Zabrać straganiarzowi owoce ze straganu.

– Zrywać kwiaty w parku.

– Zabrać koło od wozu znalezione na ulicy.

– Wziąć zegarek matki i zastawić go w sklepie.

– Wziąć ojcu dolara z kieszeni spodni w czasie odnoszenia spodni do krawca.

– Wziąć dolara z biurka szefa.

– Zabrać wózek chłopcu z podwórza.

– Ukraść piłkę ze sklepu.

– Przestępstwa, które przestały być uważane za poważne:

– Zatrzymać sobie znalezionego dolara, nie próbując odszukać właściciela.

– Zatrzymać znalezioną paczkę owoców kandyzowanych, która spadła z wozu.

– Zabrać czekoladki z pudelka z pokoju siostry.

– Pożyczyć sobie bez zapytania się brata jego palanta.

– Jechać tramwajem za pół ceny, kiedy powinno się już płacić cały bilet.

– Zabrać kasjerowi dowód wpłaty bez zapłacenia.

– Przestępstwa, których ważność nie zmieniła się:

– Zabrać dolara bratu z jego skarbonki.

– Zatrzymać sobie dolara, który wypadł komuś z kieszeni.

– Zatrzymać sobie piłkę. i rękawiczki znalezione na podwórzu szkolnym.

– Ukraść trzy bilety z kasy kinowej.

– Ukraść owoce kandyzowanę i papierosy z wozu.

– Wziąć sobie i sprzedać rury ze starego magazynu.

Niszczenie rzeczy przez małe dzieci jest na ogół nieumyślne

Jak widać z powyższego zestawienia, wszystkie przewinienia uważane za poważne obejmują kradzież w takiej lub innej formie. W drugiej grupie, przestępstwa mniej poważne dotyczą oszukiwania, zatrzymywania znalezionych cudzych rzeczy i używania rzeczy należących do rodzeństwa. Spytani o przyczyny takiej oceny młodsi chłopcy, częściej niż starsi, podawali jako przyczynę obawę przed karą. Starsi najczęściej mówili o tym, że nie należy krzywdzić innych (Eberhart, 1942).

Niszczenie rzeczy przez małe dzieci jest na ogół nieumyślne. Brak koordynacji ruchów i ciekawość poznania różnych nowych rzeczy prowadzi do tego, że dzieci rzeczy te badają i przy tym nieraz niszczą. Jednak, gdy małe dziecko jest złe, często „na złość” psuje rzeczy swoje lub innych osób. Proszono grupę studentów kolegium, aby przypomnieli sobie motywy niszczenia z okresu swojego dzieciństwa. Odpowiedzieli, że skłaniała ich do tego radość podniecenia i wrogi stosunek do osób, których własność’niszczyli. Dziewczęta mówiły, że pobudzała je raczej przyjemność i podniecenie niż wrogość w stosunku do innych. U chłopców i dziewczynek powyżej lat dziesięciu niszczenie występuje w małym stopniu. Gdy się je zachęca do niszczenia, opierają się temu głównie z obawy przed prawem i karą. Niewielu studentów kolegium mogło sobie jeszcze wyobrazić, że można się cieszyć niszczeniem (Clark, 1952).

Absencja staje się coraz powszechniejszą formą przewinień dzieci starszych. Gdy dziecko czuje się w szkole nieszczęśliwe z powodu niepowodzenia w pracach szkolnych lub braku społecznej akceptacji, woli nie chodzić do szkoły. Wielu absentowiczów pochodzi z rozbitych domów, ich rodzice lub rodzeństwo są przestępcami. Są to dzieci, które często zmieniają szkołę i powtarzają klasę. Są wielokrotnie w klasie karane z powodu antyspołecznego postępowania, pomysłów zwracania na siebie uwagi, agresywności w zachowaniu się i z powodu złego odrabiania zadań. Wielu absentowiczów ma zaświadczenia stwierdzające słaby stan zdrowia, są oni chorowici i rozpieszczani w domu, są jedynakami w ogóle lub jedynymi chłopcami, czy też jedynymi dziewczynkami w rodzinie (Mullen, 1950).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>