Pojęcia o sobie wśród dzieci

Czasami w pierwszym roku życia dziecko odkrywa siebie (Ames, 1952). Jednakże wyodrębnia siebie spośród otoczenia później niż innych ludzi. Na przykład świadome jest rąk swojej matki wcześniej niż swoich i głos matki rozpoznaje wcześniej niż swój własny (Gesell i lig, 1949). Wcześniej poznaje w lustrze lub na obrazku inne osoby niż siebie (Zaz- zo, 1948). Jednak, ponieważ małe dziecko jest przeważnie egocentryczne, pojęcia o sobie tworzy wcześniej niż pojęcia o innych ludziach (Arnes, 1952). Następnie dziecko używa pojęć o sobie jako wskazówek, za pomocą których interpretuje innych.

Pojęcia o sobie rozwijają się u dziecka najpierw w powiązaniu z osobą matki, następnie nauczyciela, a w końcu z osobami rówieśników (Ames 1952). Rozwój świadomości o sobie jako jednostce nie jest jednolitym procesem i nie mieści się cały w jednym czasie. Przeciwnie, różne aspekty swojej osoby dziecko spostrzega w różnym czasie (Sarbin, 1952). Odróżnia siebie od innych, zanim utworzy sobie pojęcie o swoim wyglądzie zewnętrznym i zdolnościach. Z każdym rokiem, w miarę jak doświadczenia dziecka się rozszerzają i dojrzewają jego intelektualne zdolności, jego pojęcia o sobie zwiększają się dzięki odkryciom nowych jakości i nowych możliwości. Istotną rzeczą w rozwoju zdrowej osobowości jest to, że w miarę odkrywania nowych danych o sobie, następują zmiany w pojęciach o sobie (Jersild, 1954).

Rozwijając pojęcia o sobie, dzieci tworzą dwa odrębne pojęcia. 1. Pojęcie o sobie pochodzi z doświadczeń zewnętrznych j kontaktów z innymi. Dziecko zdobywa specyficzne pojęcia o swoim ciele i wyglądzie zewnętrznym, gdy porównuje siebie z innymi dziećmi. Pojęcie tego typu rozwija się jako pierwsze, ponieważ najwcześniejsze przeżycia dziecka są obiektywne. W miarą jak dziecko osiąga wiek szkolny, coraz większego znaczenia nabierają dla niego przeżycia subiektywne. 2. W rezultacie ustala ono sobie inny typ pojęcia o sobie, oparty na swoich myślach, uczuciach i przeżyciach emocjonalnych. Często trudno mu skoordynować pojęcia subiektywne i obiektywne i w konsekwencji jest skłonne myśleć o sobie jako o osobowości dwoistej, posiadającej specyficzny wygląd zewnętrzny i specyficzną osobowość. Stopniowo, gdy dziecko dochodzi do okresu dojrzewania, subiektywne i obiektywne pojęcia osobowości stapiają się i wtedy widzi ono siebie jako osobowość jednolitą.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>