Pojęcia o sobie wśród dzieci cz. II

Prawidłowość rozwoju. Dziecko poznaje swoje ciało dotykając różnych jego części i oglądając się w lustrze. Zaczyna się to wcześnie, w czwartym lub piątym miesiącu życia. Dziecko obserwuje swoje palce, ciągnie swoje włosy, uszy, nos i palce u nóg: obserwuje swoje ruchy w lustrze, gdy tylko ma ku temu okazję. Niemowlę lub małe dziecko, kiedy patrzy na siebie w lustrze próbując siebie umiejscowić, reaguje przede wszystkim na swoje oczy. Dotyczy to również dziecka w wieku około szesnastu tygodni. Później dziecko obserwuje swoje ramiona, ręce, stopy, palce u rąk, palce u nóg i język. Wraz z wiekiem obszar obserwacji rozszerza się i obejmuje cały obraz ciała i otoczenie (Gesell i Ames, 1947a). Umiejscawiając siebie małe dzieci wskazują na brzuszek lub dolną część klatki piersiowej. Jest to przestrzeń utworzona przez granice pola wizualnego (Horowitz, 1935).

W drugim i trzecim roku życia dziecko dostrzega różnice pomiędzy sobą a rzeczą należącą do jego osoby (Lewin, 1935). Pojęcie dziecka o sobie jako o oddzielnej jednostce powstaje przede wszystkim dzięki zdolności odróżnienia siebie od innych ludzi (Allport, 1937). Świadomość siebie, przejawiająca się we wstydliwości w obecności innych, występuje około szóstego miesiąca. Płacz dziecka na widok zagniewanej twarzy lub ostrego głosu i rozwój negatywizmu pomiędzy drugim a trzecim rokiem życia (str. 365-368) wskazują na to, że jest już ono tego świadome, jakie różnice zachodzą pomiędzy nim samym a innymi ludźmi (Allport, 1937: Ames, 1952: Banham, 1952: Jersild, 1954). Typowe jest, że dzieci czteroletnie bardzo lubią chwalić się swoimi zdolnościami, stosunkami, majątkiem. Wskazuje to na potrzebę wzmocnienia własnego samopoczucia (Ames, 1952).

Naśladując zachowanie się innych ludzi dziecko odkrywa swoje własne cechy psychiczne (Piaget, 1932). Gdy dziecko osiąga wiek szkolny, rozumie znaczenie współzawodnictwa i porównując siebie z innymi umie ocenić na niektórych polach swoją działalność. Wiele dzieci w tym wieku jest zdolnych w pewnej mierze do samokrytycyzmu, są one wrażliwe na możliwość ośmieszenia się, niepowodzenie i utratę prestiżu. To prawdopodobnie sprawia, że dziecko jest nieśmiałe i zakłopotane, gdy wykonuje takie czynności, jak śpiewanie lub rysowanie, które poprzednio wykonywało zupełnie spontaniczne (Jersild, 1954).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>