CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ROZWÓJ MORALNY

Rozwój moralny dzieci w dużej mierze zależy od tego, jakie mają one otoczenie od najwcześniejszego dzieciństwa. Spośród wielu czynników środowiskowych oddziałujących na moralność najważniejsze są następujące:

Rodzina. Rodzice, jak i inni członkowie rodziny, oddziałują na dziecko poprzez różne formy postępowania. 1. Przez zachowanie się, które jest dla dziecka wzorem do naśladowania. 2. Przez stosowanie pochwał, nagan, nagród lub kar, dzięki którym dziecko uczy się postępować w sposób społecznie pożądany. 3. Przez dostosowywanie kary do przestępstwa, dzięki czemu dziecko uczy się poznawać, jak poważne są jego złe czyny. 4. Przez zachęcanie dziecka do właściwego postępowania. Rodzina przenosi na dziecko kulturę grupy. Dom jest centrum nauczania wartości etycznych danej kultury (Groves, 1940: Frank, 1948: Justin, 1950).

W normalnych warunkach dzieci obserwują i naśladują swoich rodziców, krewnych, starszych braci i siostry. Jeżeli zachowanie się tych osób jest niewłaściwe, dziecko przyjmie je jako wzór i zachowuje się w sposób dezaprobowany przez członków swojej grupy społecznej. Jeżeli na przykład dorośli chełpią się łamaniem przepisów ruchu ulicznego lub kłamią, że są chorzy, aby pozbyć się społecznego obowiązku, postępowanie ich jest dalekie od takiego, jakie dziecko powinno naśladować. Jeżeli stosuje się racjonalne i konsekwentne metody kar, rozwija się u dziecka prawdziwa moralność w formie samokontroli i umiejętności kierowania sobą samym (DuBois, 1952).

Rodzaj stosunków zachodzących między rodzicami a dzieckiem determinuje wpływ, jaki będzie miało rodzicielskie wychowanie na rozwój moralny dziecka. Gdy stosunki rodzinne są dobre, rodzice mają większy wpływ niż ktokolwiek inny na moralne postępowanie dziecka (Hartshorne i inni, 1930: Liu, 1950: V. Jones, 1954). U małych dzieci obserwowano silną reakcję uczuciową, gdy proszono je, aby zrobiły coś, co było sprzeczne z zasadami przestrzeganymi w domu przez ich rodziców. Małe dzieci mają poczucie winy szczególnie wtedy, kiedy nie są posłuszne zasadom rodzicielskim (Fitę, 1940).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>