CHARAKTERYSTYCZNE CECHY POJĘĆ DZIECI CZ. II

Pojęcia rozwijają się od prostych do bardziej złożonych. Z okresu przedabstrakcyjnego, około dwudziestego szóstego miesiąca życia, dzieci wchodzą w okres rozwojowy, w którym już potrafią zrozumieć pojęcia pierwszej hierarchii, na przykład takie, że „mężczyźni” i „kobiety” są „ludźmi”. Około połowy czwartego roku wchodzą one w okres drugiej hierarchii, w którym zdolne są zrozumieć takie na przykład pojęcia: „ziemniaki” są „jarzyną”, „jabłka” są „owocami”, a jedno i drugie, „jarzyny” i „owoce” są „żywnością”. Im dziecko jest starsze, tym lepiej rozumie pojęcia wyższej hierarchii, to znaczy coraz bardziej skomplikowane (Welch, 1940: Welch i Long, 1940, 1940a, 1943: Colby i Robertson, 1942: Long i Welch, 1942: Reichard i inni, 1944: Vinacke, 1951, 1954).

W schemacie rozwojowym pojęć postęp idzie w kierunku od pojęć ogólnych do szczegółowych. Małe dziecko reaguje raczej na całą sytuację niż na jedną jej część. Najpierw dostrzega przedmiot jako całość, a dopiero potem jego szczegóły. W rezultacie na przedmioty lub sytuacje, mające wspólne elementy, dziecko reaguje tak, jakby stanowiły to samo, i tworzy sobie pojęcia ogólne, których znaczenia są niewyraźne i niesformułowane. Wraz z doświadczeniem dziecko rozróżnia elementy przedmiotów i grupuje razem te, które mają wspólne cechy. W tej wczesnej klasyfikacji dziecko rozumie znaczenie przedmiotu biorąc przede wszystkim pod uwagę jego funkcję i strukturę.

W miarę dojrzewania istnieje u dzieci tendencja do tworzenia pojęć bardziej specyficznych. Na przykład pojęcie zabawek nie jest już niejasne i nieokreślone, odnoszące się do każdego przedmiotu, którym dziecko się bawi, lecz staje się raczej pojęciem specjalnym, dotyczącym tylko przedmiotów przeznaczonych do’ zabawy, takich, które nie spełniają żadnych innych funkcji i nie są używane w żadnym innym celu. Analiza jakościowa słownych odpowiedzi dzieci na słownikowy test Stanford-Bineta wykazała, że odpowiedzi dzieci młodszych znacznie się różnią od odpowiedzi dzieci starszych. Dziecko młodsze daje zazwyczaj opisy ujęte w słabą formę, podczas gdy dziecko starsze podkreśla raczej cechy danej klasy przedmiotów i znaczenie określenia. Wyjaśniając na przykład słowo „suknia” małe dziecko mówi: „ty nosisz to”, podczas gdy starsze definiuje, że jest to „rozwój wieczorowy” (Feifel i Lorge, 1950).

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>