Monthly Archives Listopad 2015

WYBÓR TOWARZYSZY CZ. II

W wyborze towarzyszy starsze dziecko bardzo się różni od niemowlęcia, które przyjmuje za swego towarzysza każdego, kto się z nim bawi, bez względu na wiek i płeć. Stopniowo dziecko staje się coraz bardziej wybredne w wyborze swych przyjaciół. Takie czynniki, jak wiek, inteligencja i sprawności sportowe, mają doniosłe znaczenie, chociaż płeć dziecka, początkowo w mniejszym stopniu niż później, decyduje o tym, czy będzie ono wybrane na towarzysza zabawy, czy nie (Hagman, 1933: Parten, 1933: Fitę, 1940: Lippt, 1941: Koch, 1944: Laughlin, 1953). Około czwartego roku życia dzieci wolą dobierać towarzyszy zabawy własnej płci, przy czym przyjacielskie stosunki między dziećmi tej samej płci rozszerzają się wraz z wiekiem dzieci (Chevaleva-Jankowskaja, 1947: Challman, 1932: Hagman, 1933: Koch, 1933, 1944: Dahlke, 1953: Jersild, 1954). Podział rasowy pojayvia się dopiero wtedy, gdy dzieci zaczynają przejawiać zdecydowaną skłonność do dobierania przyjaciół spośród ich własnej rasy (Koch, 1944: Springer, 1950).

czytaj dalej

Zainteresowania czytelnicze późnego dzieciństwa

W miarę jak dziecko rośnie, jego upodobania czytelnicze ulegają zmianie. To, czego nie lubi, nazywa „dziecinadą”, ponieważ rzeczy, które poprzednio je bawiły, już przestają być interesujące. Wraz z rozwojem intelektualnym i doświadczeniami szkolnymi dziecko staje się bardziej realne i wszystko, co jest powiązane z fantazją, uważa za fikcję (Freid- son, 1953). W obrębie trzech głównych zainteresowań czytelniczych, awanturą i przygodą, urokiem i miłością oraz książką popularnonaukową, wraz z rozwojem umysłowym dziecka zachodzą duże zmiany w lekturze, której młody czytelnik daje pierwszeństwo. Na przykład dzieci trzeciej klasy interesują się głównie wesołymi opowiadaniami, humorem, tajemniczością i bajką, natomiast wykazują mało zainteresowania treścią naukową, a nie wykazują żadnego zainteresowania sprawami miłosnymi. Na wykresie 47 przedstawione są zmiany zachodzące w zainteresowaniach czytelniczych w zależności od wieku.

czytaj dalej

Zdolność rozróżniania strony prawej i lewej u dzieci

Aby określić, co odgrywa ważniejszą rolę w pojmowaniu przedmiotów, forma czy kolor, przedstawiono dziecku przedmioty w taki sposób, żeby dobierało je ze względu na kształt lub kolor, lecz nigdy równocześnie ze względu na jeden i drugi. Przekonano się, że dzieci poniżej trzech lat dobierały przedmioty raczej według kształtu niż według koloru: dzieci od trzech lat do sześciu dobierały przedmioty według koloru: dzieci powyżej sześciu lat według kształtu (Brian i Gooden- ough, 1929). Baley (1948) podał jako zasadę, że wraz ,,…z postępem rozwoju w percepcji dziecka elementy formy mają coraz większą przewagę nad elementami materialnymi, takimi jak barwa”. Percepcja tła u dziecka przedszkolnego jest bliższa poziomem percepcji dorosłego niż percepcja figur (Meister, 1949).

czytaj dalej

Czy rodzice powinni asystować dziecku przy jedzeniu?

Trzeba zastanowić się, do czego dziecko jest przyzwyczajone i co woli oraz czy potraficie ukryć swój niepokój. Skoro dotąd siedzieliście zawsze przy małym, nie możecie zacząć nagle znikać na czas posiłku, bo wzbudzicie zaniepokojenie. Jeśli stać was na naturalną pogawędkę, odprężenie się i oderwanie wzroku i myśli od talerza stojącego przed malcem, możecie mu towarzyszyć (spożywając ewentualnie w tym samym czasie własny posiłek). Jeśli natomiast przekonacie się, że mimo usilnych starań nie potraficie powstrzymać się od myślenia o jedzącym dziecku i zachęcania go, lepiej będzie zapewne, gdy w ogóle wycofacie się ze sceny, nie nagle i ze złością, ale stopniowo i delikatnie, codziennie skracając o kilka minut czas towarzyszenia dziecku przy posiłku, tak żeby nie zauważyło zmiany.

czytaj dalej

CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA ROZWÓJ MORALNY

Rozwój moralny dzieci w dużej mierze zależy od tego, jakie mają one otoczenie od najwcześniejszego dzieciństwa. Spośród wielu czynników środowiskowych oddziałujących na moralność najważniejsze są następujące:

czytaj dalej

Pojęcia o sobie wśród dzieci cz. II

Prawidłowość rozwoju. Dziecko poznaje swoje ciało dotykając różnych jego części i oglądając się w lustrze. Zaczyna się to wcześnie, w czwartym lub piątym miesiącu życia. Dziecko obserwuje swoje palce, ciągnie swoje włosy, uszy, nos i palce u nóg: obserwuje swoje ruchy w lustrze, gdy tylko ma ku temu okazję. Niemowlę lub małe dziecko, kiedy patrzy na siebie w lustrze próbując siebie umiejscowić, reaguje przede wszystkim na swoje oczy. Dotyczy to również dziecka w wieku około szesnastu tygodni. Później dziecko obserwuje swoje ramiona, ręce, stopy, palce u rąk, palce u nóg i język. Wraz z wiekiem obszar obserwacji rozszerza się i obejmuje cały obraz ciała i otoczenie (Gesell i Ames, 1947a). Umiejscawiając siebie małe dzieci wskazują na brzuszek lub dolną część klatki piersiowej. Jest to przestrzeń utworzona przez granice pola wizualnego (Horowitz, 1935).

czytaj dalej

Pojęcia o sobie wśród dzieci

Czasami w pierwszym roku życia dziecko odkrywa siebie (Ames, 1952). Jednakże wyodrębnia siebie spośród otoczenia później niż innych ludzi. Na przykład świadome jest rąk swojej matki wcześniej niż swoich i głos matki rozpoznaje wcześniej niż swój własny (Gesell i lig, 1949). Wcześniej poznaje w lustrze lub na obrazku inne osoby niż siebie (Zaz- zo, 1948). Jednak, ponieważ małe dziecko jest przeważnie egocentryczne, pojęcia o sobie tworzy wcześniej niż pojęcia o innych ludziach (Arnes, 1952). Następnie dziecko używa pojęć o sobie jako wskazówek, za pomocą których interpretuje innych.

czytaj dalej

Czytanie

Małe dzieci lubią, gdy się im śpiewa już w pierwszym roku życia. Rytmiczne dźwięki kołysanek i wierszyków dziecięcych, śpiewane lub recytowane melodyjnym głosem, sprawiają im przyjemność. Około drugiego roku życia dzieci lubią oglądać książki, w których są duże, jaskrawo kolorowe obrazki ludzi, zwierząt i znanych im sprzętów domowych. Lubią, gdy w czasie oglądania obrazków opowiada się o nich proste bajeczki. Nawet wtedy, gdy małe dziecko nie rozumie jeszcze słów bajki, sprawia mu przyjemność potok dźwięków, modulacja głosu czytającego i zmiany w wyrazie jego twarzy. Czytanie jest dla małego dziecka przyjemnym przeżyciem, szczególnie jeśli siedzi ono na kolanach matki lub kogoś, kto jest mu bliski i drogi (Jersild, 1954). Wczesne przeżycia czytelnicze mają wyraźny wpływ na późniejsze zainteresowanie lekturą. Przeżycia te wpływają nie tylko na to, jak dużo dziecko chce czytać, lecz również i na to, co chce czytać (Almy, 1949: Gates, 1949: Hildreth, 1949: McKee, 1949: Russel, 1949, 1949a: Ephron, 1953).

czytaj dalej

CHARAKTERYSTYCZNE CECHY POJĘĆ DZIECI CZ. II

Pojęcia rozwijają się od prostych do bardziej złożonych. Z okresu przedabstrakcyjnego, około dwudziestego szóstego miesiąca życia, dzieci wchodzą w okres rozwojowy, w którym już potrafią zrozumieć pojęcia pierwszej hierarchii, na przykład takie, że „mężczyźni” i „kobiety” są „ludźmi”. Około połowy czwartego roku wchodzą one w okres drugiej hierarchii, w którym zdolne są zrozumieć takie na przykład pojęcia: „ziemniaki” są „jarzyną”, „jabłka” są „owocami”, a jedno i drugie, „jarzyny” i „owoce” są „żywnością”. Im dziecko jest starsze, tym lepiej rozumie pojęcia wyższej hierarchii, to znaczy coraz bardziej skomplikowane (Welch, 1940: Welch i Long, 1940, 1940a, 1943: Colby i Robertson, 1942: Long i Welch, 1942: Reichard i inni, 1944: Vinacke, 1951, 1954).

czytaj dalej

Trwałość popularności

Większe zmiany w pozycji socjometrycznej są względnie rzadkie. Przeciwnie, dzieci usiłują utrzymać tę samą ogólną pozycję społeczną, przy czym tendencja ta zaznacza się coraz więcej, w miarę jak dziecko podrasta (Bronfenbrenner, 1944). W grupie nowo powstałej z jednostek, które się jeszcze nie znają, można zauważyć stadium prób i błędów, zanim skrystalizują się dominujące wzory. W ciągu tego okresu stosunki przyjaźni często się zmieniają (Hunt i Solomon, 1942). Jednakże, skoro już raz dzieci tworzące grupę poznają się między sobą i ustalą się wśród nich stosunki przyjaźni, wtedy pojawiają się między nimi znaczne różnice indywidualne ze względu na popularność, jaką cieszy się każde z nich. Gdy raz ustali się socjometryczna pozycja dziecka w grupie, utrzymuje się ona z miesiąca na miesiąc (Northway, 1943, 1946: Jennings, 1944: Bronfenbrenner, 1944: Witryol i Thompson, 1953). Nawet w przypadkach przegrupowania klasy, gdy zmienia się jej skład, albo gdy dzieci przechodzą ze szkół podstawowych do szkół średnich, ustalony stan społeczny wewnątrz grupy pozostaje bez zmian (Tryon, 1939: Kuhlen i Lee, 1943: Kernśtetter, 1944: Laughlin, 1953). Wskaźniki społecznego uznania są prawie tak samo stałe, jak wskaźniki inteligencji i postępów (Bonney, 1943, 1943b: Taylor, 1952).

czytaj dalej